Prof. Dr. Korkut Boratav, 100. yılı değerlendirdi: "Yeniden Kuruluş'un tabanı on yıl önce Gezi kalkışması ile kendiliğinden ortaya çıktı"

Prof. Dr. Korkut Boratav, Cumhuriyet'in 100’üncü yılında İslamcı bir faşizme dönüşmenin eşiğinde olduğunu belirtti. Yeniden kuruluşun kitle tabanının Gezi'de ortaya çıktığını belirten Boratav, "Elli yıl önceki devrimciliğin, yüz yıl önceki Millî Mücadele’nin mirasını canlandırmak zamanıdır" dedi.

Prof. Dr. Korkut Boratav, 100. yılı değerlendirdi: "Yeniden Kuruluş'un tabanı on yıl önce Gezi kalkışması ile kendiliğinden ortaya çıktı"

“Hocaların hocası” olarak anılan Prof. Dr. Korkut Boratav, Cumhuriyet’in 100. Yaşını BirGün gazetesine değerlendirdi. Boratav, radikal bir demokratik devrim olarak başlayan Cumhuriyet'in 100’üncü yılında İslamcı bir faşizme dönüşmenin eşiğinde olduğunu belirtti. Yeniden kuruluşun kitle tabanının Gezi'de ortaya çıktığını belirten Boratav, "2019 İstanbul seçimlerinin kazanılmasında; hatta Mayıs 2023’te Altılı Masa miting meydanlarının liderleri fazlasıyla aşan coşkusunda Gezi’nin izleri, katkıları hâlâ var." diye konuştu.

“1970’Lİ YILLARDA CHP’Yİ SOLA ÇEKMİŞ OLAN 'MIKNATIS' ETKİSİNİ DE YİTİRMİŞTİR”

Korkut Boratav'ın Birgün'de yayınlanan "Yeniden kuruluşun kitlesi Gezide ortaya çıktı" başlıklı söyleşisinin bazı bölümleri şöyle:

"Cumhuriyet’in ikinci yarısına iki türlü bakılabilir: Birincisine göre, 12 Eylül darbesinin başlattığı eğilim kesintisiz süregelmiş İslamcı bir faşizme ulaşmıştır. Bu bakış açısını destekleyen belirleyici etkenleri de sıralayabiliriz: Parlamenter solu temsil eden CHP önce parçalanmış; tekrar bütünleştiğinde 1970’li yılların sınıfsal platformundan ve aydınlanmacı/Kemalist çizgisinden kopmuştur. Sol kanadı olmayan liberal bir partiye dönüşmüştür. Parlamento-dışı, devrimci, sosyalist sol ise 12 Eylül darbesinin öncelikli hedefi olmuştur; çökertilmiş, dağıtılmıştır. Bir önceki dönemin yaygın, örgütlü gücüne tekrar ulaşamamış, etkisiz kalmıştır. 1970’li yıllarda CHP’yi sola çekmiş olan 'mıknatıs' etkisini de yitirmiştir.

Son yarım yüzyıla alternatif bakış, önceki analizin sonucunu reddetmez; ama ara-aşamalarına dikkat çekerek bu dönüşümün kaçınılmaz olup olmadığını da sorgular. İslamcı faşizm ile barışık olmayan demokratik ve Cumhuriyetçi güçlerin kaçınılmaz olmayan hatalarını vurgular. Bu bakış, elbette geçmişi değiştiremez; ama ilerisi için dersler içerebilir.

“CUMHURİYET TARİHİNDE İLK KEZ İKTİDARA ORTAK OLAN SİYASAL İSLAM, DEMOKRATİK BİR İTTİFAKIN ÖĞESİ OLAMAYACAĞINI GÖSTERDİ”

Burada tarihçe yapamayız. Tek bir soru ile yetinelim: Siyasal İslam, demokratik bir cephede yer almalı mı? Liberaller 'evet' diye yanıtlayarak AKP iktidarını peşinen desteklemişti. Keşke AKP döneminin öncesine yoğunlaşarak Türkiye pratiği içinde sorgulasalardı... 12 Mart darbesini izleyen ilk genel seçim sonrasını örnek alalım. 'Demokratik sol CHP' birinci parti olur; Ocak 1974’te Ecevit’in başbakanlığında CHP-MSP koalisyonu kurulur. Koalisyon sol çevrelerde de 12 Mart faşizminin enkazını temizleme fırsatı olarak görülmektedir.

Koalisyon, demokratikleşme adımı olarak 12 Mart döneminin siyasî hükümlülerini, sanıklarını kapsayan bir af yasasında anlaştı: Komünizme karşı TCK’nın 141-142’nci, şeriatçı eylemlere karşı 163’ncü maddeleri kapsanacaktı. Af tasarısı TBMM’nin gündemine 15 Mayıs 1974’te geldi. Siyasal İslam’ın o tarihlerdeki temsilcisi MSP bu demokratik uzlaşmaya ihanet etti. Önce TCK madde 163’ü kapsayan af oylandı; kabul edildi. Sıra TCK 141-142’ye gelince 'uygun sayıda' MSP milletvekili oturumu terk etti. Af, sosyalistleri, devrimcileri dışlayarak yasalaştı. AYM iki ay sonra bu yanlışlığı düzeltecek; solcu hükümlü ve sanıkların da tahliyelerini, aflarını mümkün kılacaktı. Aralarında Mülkiye’den dekanımız, dostum rahmetli Mümtaz Soysal da yer alıyordu.

MSP-CHP koalisyonu bu nedenle dağıldı. MSP Milliyetçi Cephe hükümetine katıldı. Cumhuriyet tarihinde ilk kez iktidara ortak olan siyasal İslam, demokratik bir ittifakın öğesi olamayacağını Mart 1974’te ortaya koymuştu.

“'YENİDEN KURULUŞ'UN KİTLE TABANI ON YIL ÖNCE, HAZİRAN GEZİ KALKIŞMASI İLE KENDİLİĞİNDEN ORTAYA ÇIKTI”

• Peki sizce hem içinde bulunduğumuz rejimi hem de bir asır önceki Cumhuriyet’i aşabilecek bir yeniden kuruluş nasıl mümkün, ne yapmalı?

'Yeniden Kuruluş'un kitle tabanı on yıl önce, Haziran Gezi kalkışması ile kendiliğinden ortaya çıktı. Katılanlar ortak simge olarak Mustafa Kemal’in kalpaklı portrelerini seçtiler. Cumhuriyetçi, kamucu aynı zamanda sosyalist sloganları benimsediler; komünist bölüşüm ilkelerini de uyguladılar. İşçi sınıfının nitelikli kesimlerinden, mensuplarından, geleceğin işçileri olan öğrencilerden oluşmaktaydı. Liderlik, öncü örgüt yoktu; aranmaktaydı. Sosyalistler altı yıl önceki Cumhuriyet mitinglerinden uzak durmuşlardı. Gezi kalkışmasında liberal yanılgılara son verdiler; katıldılar ama kalkışmayı siyasete taşıyamadılar.

Gezi’yi siyasete, öncelikle bir yıl sonraki yerel seçimlere etkili boyutlarda taşımanın doğal adayı, CHP’ydi. Parti yönetimi itinayla uzak durdu. Sonrasında, örneğin 2019 İstanbul seçimlerinin kazanılmasında; hatta Mayıs 2023’te Altılı Masa miting meydanlarının liderleri fazlasıyla aşan coşkusunda Gezi’nin izleri, katkıları hâlâ var. Saray iktidarına karşı çıkan 48 milyon seçmenin önemli kesimleri on yıl önceki Gezi kitlesinin bugünkü türevleridir.

“ELLİ YIL ÖNCEKİ DEVRİMCİLİĞİN, YÜZ YIL ÖNCEKİ MİLLÎ MÜCADELE’NİN MİRASINI, DENEYİMLERİNİ, SLOGANLARINI, TÜRKÜ VE MARŞLARINI HATIRLAMAK, CANLANDIRMAK ZAMANIDIR”

Yeniden inşa ve kuruluş, bugünkü Türkiye koşullarında sosyalist örgüt, partilerden kaynaklanacaktır. Onlar İslamcı faşizmin niteliğine ve neoliberalizmin ürünü olan sermayenin tahakkümüne doğru teşhis koyanlardır. Ama bu ağır tarihsel sorumluluğu hak etmeleri gerekecektir. İslamcıların emekçi sınıflar üzerindeki ideolojik tahakkümüne son vermeyi, işyerlerinde, mahallelerde örgütlenerek başarmaları gerekecektir.

Elli yıl önceki devrimciliğin, yüz yıl önceki Millî Mücadele’nin mirasını, deneyimlerini, sloganlarını, türkü ve marşlarını hatırlamak, canlandırmak zamanıdır. Başarılmalıdır."

Etiketler
Cumhuriyet Gezi eylemleri