İklim Sadece İklim Değildir

Televizyonları açtığınızda arka planda hep aynı dramatik fon müzikleri, mavinin ve yeşilin tonlarında umutlu grafikler... Ama hazır olun, küçük bir illüzyonun eşiğindeyiz. Çünkü mesele sadece hava, su ve toprak değil. Hatta sandığınız kadar bile değil.

Gözümüzü bu büyüleyici ekolojist söyleme alıştırdığımız an, tablonun arkasındaki o devasa makine dairesi görünür oluyor. Karşımızda duran şey bir çevre kongresi değil; küresel ekonominin direksiyonunu kimin tutacağını belirleyen, son derece sert, son derece pragmatik ve unvanı "iklim" olan bir güç savaşı.

Tabelada yazanlara aldanmayın. "İklim" kelimesini gördüğünüzde aklınıza sadece termometrelerin, 1,5 derece mi yoksa 2 derece mi artacağı gelmesin. Elbette o da var; bilim insanları haklı, gezegen ısınıyor. Fakat masada asıl müzakere edilen şey, sanayi devlerinin ne kadar daha kirletmeye devam edebileceği.

Olayın özü şudur: Tarih boyunca dünyayı en çok kirleten, bacalarından asitler savurarak zenginleşen sanayileşmiş Batı ülkeleri, "Artık durmalıyız, dünya elden gidiyor" bayrağını açarken, aslında oyunun kurallarını kendi lehine sabitliyor. Diğer tarafta ise sanayileşme yarışında henüz yeni yeni nefes almaya başlayan, kalkınma hamlesindeki ülkeler var. Onlar da haklı olarak soruyor: "Yüzyıllardır ortalığı siz kirlettiniz, şimdi refahı yakalama sırası bizdeyken neden el frenini çekiyoruz?"

İşte Antalya’daki o görkemli salonlarda kapalı kapılar ardında dönen tartışmalar tam da bu. Bu bir hava meselesi değil; bir sanayi ve pazar paylaşımı savaşı.

Dün kılıçlar toprak için çekiliyordu, bugün patentler ve yeşil enerji teknolojileri için çekiliyor. Petrol çağının sonuna yaklaşırken, yeni dünyanın yakıtının ne olacağı, bu yakıtı kimin üreteceği ve kimin pazara hakim olacağı savaşı veriliyor bu zirvelerde.

Güneş panellerinin hammaddesinden lityum bataryalarına, yapay zeka destekli akıllı şebekelerden karbon yakalama teknolojilerine kadar her şey devasa bir pazar yaratıyor. Kim hangi yeşil teknolojiyi ihraç edecek? Kim kime bağımlı kalacak? "Yeşil dönüşüm" dediğiniz şey, aslında milyar dolarlık yeni bir endüstriyel devrim. Birileri bu dönüşümün patronu olmak isterken, diğerleri yine montaj hattında kalmaya zorlanıyor. İklim krizinin masaya getirdiği ekolojik kaygılar, bu kıyasıya rekabetin en şık perdesi haline geliyor.

İşin naif tarafı ise trajikomik bir tezat barındırıyor. Bir tarafta gerçekten geleceği kurtarmaya çalışan iyi niyetli aktivistler, bilim insanları ve ezilen halklar var; diğer tarafta ise bu yeşil pazardan en büyük payı kapmaya çalışan enerji monopolleri ve teknoloji devleri. Dünyayı kurtarmak adına yapılan her anlaşma, aynı zamanda yeni bir ekonomik dengenin, yeni bir sömürü düzeninin ya da yeni bir ticaret savaşının tescili oluyor.

Antalya’daki zirve bitip diplomatlar memleketlerine döndüğünde, limuzinler kalkacak, rozetler çıkarılacak. Gerçekte ne değişecek derseniz; termometredeki o birkaç derecelik artışın hızı belki biraz yavaşlayacak ama asıl kavga, yeni dünyanın sandalyelerini kapma yarışıyla tam gaz devam edecek.

Çünkü kapitalizm doğayı tüketmeyi bıraktığında bile, doğayı korumaktan yeni bir piyasa yaratmayı gayet iyi bilir. Ve bu hikayede kimin kurban, kimin tüccar olduğu, o süslü salonlarda zannedildiği kadar masum yazılmıyor.