Francis Halzen, 2026 Nobel Fizik Ödülü'nü IceCube Katkılarıyla Kazandı

2026 Nobel Fizik Ödülü’nün sahibi belli oldu. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün Antarktika’daki IceCube Nötrino Gözlemevi’ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfindeki çalışmaları nedeniyle Francis Halzen’e verildiğini açıkladı.

ICECUBE GÖZLEMEVİ ÇALIŞMALARI ÖDÜLÜ GETİRDİ

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nde düzenlenen basın toplantısında 2026 Nobel Fizik Ödülü’nün sahibi açıklandı. Halzen, Antarktika’daki IceCube Nötrino Gözlemevi’nin geliştirilmesi ve işletilmesindeki öncü rolü ile astrofiziksel kaynaklardan gelen yüksek enerjili nötrinoların keşfine yaptığı katkılar nedeniyle ödüle layık görüldü. Elektrik yükü bulunmayan ve maddeyle çok zayıf etkileşen nötrinoların tespit edilmesini sağlayan IceCube Nötrino Gözlemevi, ABD’nin Amundsen-Scott Güney Kutbu İstasyonu yakınlarında, yaklaşık 1 kilometreküplük buz kütlesinin içine yerleştirilen algılayıcılardan oluşuyor. Nötrinolar buzun içinden geçerken nadiren buzla etkileşime giriyor. Bu etkileşim sonucunda ortaya çıkan ışık, gözlemevindeki algılayıcılar tarafından kaydediliyor. Işığın izlediği yolun belirlenmesiyle nötrinonun hangi yönden geldiği hesaplanabiliyor. Böylece nötrinoların kaynağı olan uzak kozmik olaylara ilişkin bilgi elde ediliyor.

FRANCIS HALZEN KİMDİR?

1944’te Belçika’da doğan Francis Halzen, Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde parçacık fiziği, astrofizik ve kozmoloji alanlarında çalışmalar yürütüyor. Leuven Üniversitesi’nden 1966’da yüksek lisans, 1969’da doktora derecesini alan Halzen, 1972’den bu yana Wisconsin-Madison Üniversitesi’nde görev yapıyor. Halzen, IceCube Nötrino Gözlemevi’nin baş araştırmacısı olarak çalışmalarını sürdürüyor. 1987’de IceCube’un öncülü kabul edilen Güney Kutbu’ndaki AMANDA nötrino teleskobu üzerinde çalışmaya başlayan Halzen’in bu çalışmaları, daha sonra IceCube’un kurulmasına uzanan sürecin temelini oluşturdu.

NOBEL ÖDÜLLERİ HAKKINDA

Nobel Ödülleri, İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda kurulan Nobel Vakfı tarafından insanlığa hizmette bulunan kişi ve kuruluşlara veriliyor. 1901’den bu yana verilen ödüller fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barış olmak üzere 5 ana dalda sahiplerini buluyor. Ekonomi alanındaki ödül ise 1969’dan itibaren Alfred Nobel’in anısına veriliyor. Ödüller, Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor. Nobel Ödülleri, Birinci ve İkinci Dünya savaşları başta olmak üzere çeşitli dönemlerde bazı yıllarda verilemedi. COVID-19 salgını nedeniyle de 2020 ve 2021 yıllarında ödül törenleri yapılamadı.

Kaynak: AA