Maltepe'deki Bina Faciasında Kritik Rapor: 5 Katlık Temele 7 Kat Yükü Bindirip Alttan Kolonları mı Zorladılar?

İstanbul Maltepe’de hiçbir sarsıntı olmaksızın kısmen çöken 7 katlı binanın ardından mühendislik ve mimari açıdan çok yönlü bir inceleme başlatıldı. Uzmanlar, 38 yıllık yorgun bir yapıda üst katların ayakta kalıp alt katların çökmesinin alt kattaki dükkanlarda olası bir 'kolon kesme' müdahalesine işaret edebileceğini belirtirken; Türkiye'deki eski yapıların en büyük sorununun yaşından ziyade geçmişteki denetim yetersizliği, kalitesiz malzeme ve projesiz müdahaleler olduğunu vurguladı.

A⁺ Yazı Boyutunu Büyüt A^- Yazı Boyutunu Küçült

Maltepe Cevizli Mahallesi Doğu Sokak'ta yaşanan sarsıntısız çöküş, İstanbul'daki eski yapıların taşıyıcı sistem güvenliğini ve kentsel dönüşüm ihtiyacını yeniden tartışmaya açtı. Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen’in binanın aslında 5 kat iskanlı olduğunu, ancak üzerine 2 kaçak kat çıkıldığını açıklamasının ardından, Yüksek Mimar Neda Yağlı ve Kentsel Dönüşüm Uzmanı İbrahim Cihan Kurtulan, yapının kaderini değiştiren ihmalleri ve teknik detayları masaya yatırdı.

PROJESİZ EKLENEN TONLARCA YÜK TEMELİ EZDİ

Hürriyet'ten İsmail Sarı'nın haberine göre, Kentsel Dönüşüm ve Gayrimenkul Değerleme Uzmanı İbrahim Cihan Kurtulan, binaların inşa edildikleri dönemin yönetmeliklerine göre belirli bir ağırlık taşıyacak şekilde projelendirildiğini hatırlattı.

Sonradan eklenen kaçak katların temel sistemine fazladan ve öngörülemeyen devasa bir yük bindirdiğini belirten Kurtulan, bu durumun tek başına yıkım nedeni olmasa bile binanın yapısal direncine çok ciddi zararlar verdiğini vurguladı.

ÜST KATLAR AYAKTA KALIRKEN ALT KATLAR NEDEN ÇÖKTÜ?

Faciadaki en dikkat çekici noktalardan biri, üst katların bütünlüğünü korurken bodrum, zemin ve birinci katın çökmesi oldu.

Bu durumun alt kattaki taşıyıcı sistemin detaylıca incelenmesini gerektirdiğini söyleyen Yüksek Mimar Neda Yağlı, "Binanın yükü çatıdan temele doğru aktarılır. Giriş katında tekstil atölyesi gibi ticari işletmelerin bulunması akıllara kolon kesme hikayelerini getiriyor. Eğer taşıyıcı sistemde statik projeye uymayan, açıklanamayan geniş boşluklar varsa geçmişte bir müdahale yapıldığı gözle bile anlaşılabilir. Bilirkişiler ve gayrimenkul değerleme raporları bu durumu netleştirecektir" dedi.

'ASIL TEHDİT YAŞ DEĞİL DENETİMSİZLİK'

Yurt dışındaki 100 ila 1000 yıllık binaların devlet korumasında hala ayakta olduğunu hatırlatan Neda Yağlı, bir binanın sadece eski olmasının tek başına çökme sebebi olamayacağını belirtti.

Türkiye’nin inşaat geçmişinde yapı denetimlerinin geçmiş yıllarda bugünkü kadar güçlü olmadığını ifade eden Yağlı, "Dolayısıyla burada binanın yaşından çok, nasıl yapıldığı, hangi malzemelerin kullanıldığı, ne kadar denetlendiği ve sonradan herhangi bir müdahale yapılıp yapılmadığı önemlidir. Riskli yapıların tespiti hızlandırılmalı ve kentsel dönüşüm süreçleri daha planlı yürütülmeli" çağrısında bulundu.

MEVZUATA UYGUNLUK VE ZEMİN İLİŞKİSİ ÖLÜMCÜL ÖNEMDE

İbrahim Cihan Kurtulan ise binaların tek bir mevzuata göre değil; yapının amacına, güvenliğine ve çevresel şartlarına göre inşa edildiğini belirtti.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği kapsamında yer alan Zemin ve Temel Etüdü Uygulama Esasları Rapor Formatı ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin en temel dayanaklar olduğunu vurgulayan Kurtulan, "Netice olarak binanın hem inşa edilme süreci ile zemin tipinin uygun olması temel konudur. Bu iki faktörden biri eğer doğru hesaplanmamışsa binanın yıkıma uğraması muhtemeldir" dedi.

'AYNI SOKAKTAKİ DİĞER BİNALAR DA TARANMALI'

Yaşanan faciada 38 yıllık binanın yaşı, korozyon, deniz kumu kullanımı ve zemin koşullarının bütüncül olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Neda Yağlı, tehlikenin sadece bu binayla sınırlı kalmayabileceğini söyledi.

Aynı zemini ve benzer inşaat dönemini paylaşan çok sayıda yapı olduğuna dikkat çeken Yağlı, "Çevredeki binaların da kontrol edilmesi ve bölgesel bir zemin etüdü yapılması gerekiyor. Zeminin taşıma kapasitesi ve bölgedeki olası riskler belirlendikten sonra çevre yapılarda da öncelikli risk taraması yapılması, benzer bir facianın yaşanmasının önüne geçmek açısından çok önemli olabilir" diyerek yetkilileri uyardı.