Dillere destan Gaziantep mutfağı

GASTRONOMİDEKİ DÜNYA MARKAMIZ

Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapan Gaziantep, gastronomi alanında da tüm dünyanın saygı duyduğu bir mutfağa sahiptir. Bu topraklarda yaşayan farklı medeniyetlerden etkilenen ve inanılmaz bir derinliğe sahip olan “Gaziantep Mutfağı” UNESCO’nun koruma altına aldığı dünya mutfaklarından biri konumuna gelmeyi başarmıştır.

Dillere destan Gaziantep mutfağı - Resim : 1

Milattan öncesine dayanan tarihinde binlerce yıldır pek çok farklı kültüre ev sahipliği yapan Gaziantep tarihi İpek Yolu güzergahının da önemli noktalarından biridir. İpek yolu, Avrasya tarihi içerisinde ipek ve diğer ürünlerinin ticaretinin yapılmasının yanında Doğu ile Batı arasında, insanların kültür alışverişinde bulunmaları gibi göz ardı edilmeyecek bir görevi de üstlenmiştir. Bulunduğu konum itibariyle Gaziantep’te bu etkilerin izlerini fazlasıyla taşımaktadır.

Bu coğrafyada gelişen ve büyüyen birçok kültürün farklı yönlerini birleştirerek kendisine özgü bir kültür oluşturan Gaziantep’in bu zenginliği bugün dünyaya nam salan mutfağının gelişiminde önemli rol oynamıştır. Hiç kuşku yok ki bu başarı da Gaziantep’in geçmişinden gelen kültürel birikim kadar cömert doğası ve özverili insanlarının emeği de önemli rol oynamaktadır.

Dillere destan Gaziantep mutfağı - Resim : 2

Bu mutfağın değişmez kuralı yerel, doğal ve kaliteli malzemeleri kullanmaktır. Bu altın kuralın yanında yemeklere lezzet katan ince el işçiliğini de unutmamak gerekir. Çünkü Gaziantep mutfağında hazırlanan yemekler tıpkı mücevher üretimi gibi titizlik gerektiren bir işçiliğin ardından sofraya gelmektedir. Şunu çok iyi bilmeliyiz ki, bu şehirde tüten her ocakta ateşin üzerine konan ya da fırına verilen yemekler meşakkatli bir ön hazırlığın eseridir.

Gaziantep’te sofraya gelen yemeğin, kebabın ya da tatlının hazırlanışından pişirilmesine, sofra düzeninden sunumuna kadar her aşamasında bir incelik ve büyü vardır. Şehrin kültürel mirasından kaynaklanan bu zenginliği oturduğunuz sofrada iliklerinize kadar hissedersiniz.

 

Dillere destan Gaziantep mutfağı - Resim : 3

Ülkemiz genelinde daha çok kebapları ile öne çıkan Gaziantep mutfağını kebaplardan ibaret saymak şehre ve geçmişine büyük bir haksızlık olacaktır. Zira sebze ve meyvelerin, farklı ve yaratıcı şekillerde kullanıldığı Gaziantep mutfağı baharat ve yoğurdun önemli rol oynadığı bir mutfak geleneğine sahiptir. Çağla aşı, sahte yuvarlama, bakla, çiğdem aşı, bezelye, elma aşı, fasulye, kabak, keme, köfte, mantar, patates, soğan ve yuvarlama akla ilk gelen yoğurtlu yemeklerdir.

Kimi yemekler toplumsal kültürün bir parçası olarak, şenlik, bayram veya pikniklerde topluca yani imece usulü ile-hazırlanmaktadır. Kimileri ise yaygın olarak her yerde öğünün parçası olarak hazırlanabilmektedir. Kent mutfağında ki bu çeşitlilik kente yayılan işletmelerin de farklı alanlarda uzmanlaşmasına neden olmuştur. Kimi restoranlarda sadece kebap çeşitleri bulunurken, kimilerinde çorba, kimilerindeyse sadece tatlı servisi yapılabilmektedir. Katmer, beyran, kelle, çorba, dürüm, börek, simit ve ciğer kebabı satan dükkanlar bu uzmanlığın en somut göstergesidir.

Dillere destan Gaziantep mutfağı - Resim : 4

Yaklaşık 250 özgün yemek çeşidinin bulunduğu bu mutfağın, başta koyun eti kullanımı olmak üzere et ağırlıklı bir yapıya sahip olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Genelde yemekler bol yağlı yapılır ve yağın lezzeti etkileyen en önemli unsur olduğuna inanılır.

Gaziantep mutfağında et kullanımı kadar bulgur kullanımı da önemlidir. Bölge insanı bulgura ayrı bir değer vermektedir. Bu değerin yansıması sofralarda net olarak görülmektedir. Bu ihtişamlı mutfakda salça kullanımı bulgur kadar önem arz etmektedir. Yemeklerde sıkça kullanılan salçanın kalitesine bu nedenle çok dikkat ederler. Reçetelerde salçanın yanı sıra nar ekşisi gibi sosların da bolca kullanıldığı görülmektedir.

Dillere destan Gaziantep mutfağı - Resim : 5

Özellikle patlıcan başta olmak üzere kurutulmuş sebzeler ile yapılan dolmalar Gaziantep mutfağında öne çıkmaktadır. Sadece patlıcan ile yapılan kırktan fazla etli ve etsiz yemeğin olması bunun en büyük kanıtıdır.

Şehrin akla ilk gelen meşhur yemekleri arasında bulunan kebap çeşitlerinde de sebze kullanımı dikkat çekmektedir. Bilinen türlerin dışında Gaziantep’te yeni dünya, ayva, elma, patlıcan , kabak ve mantar ile yapılan kebaplar başta olmak üzere otuzun üzerinde kebabı tadabilirsiniz.

Dillere destan Gaziantep mutfağı - Resim : 6

Tabii bu noktada “Lahmacun” başta olmak üzere hamur işlerine ayrı bir parantez açmak gerekir. Hünerli eller yaklaşık olarak yirminin üzerinde börek ve lahmacun çeşidi yaparak sofraları şenlendirse de, bu dillere destan mutfağın hamur işlerinde tatlılar her daim ayrı bir yere sahiptir. Çünkü şehrin sofralarının olmazsa olmazlarından biri de başta tüm dünyanın tanıdığı baklavası olmak üzere tatlılarıdır.

Osmanlı mutfağına ait olan bu tür tatlılar zaman içerisinde Gaziantep’ın adıyla özdeşleşmiştir. 19. yüzyılın sonlarında Gaziantepli ustaların çabalarıyla özel yöntemler geliştirilerek bugünkü adıyla anılan Antep baklavası ortaya çıkmıştır. Gaziantep’e has fıstık ve tereyağı maharetli ustaların zar gibi açtığı yufkalarla birleşip şerbet ile buluştuğunda tadı dillere destan baklava ortaya çıkmaktadır. Bu enfes tatlı yıllar içinde dünyanın pek çok ülkesine ihraç edilerek bu mutfağın tanınmasında önemli rol oynamıştır.

Yıllar içinde gastronomi alanında kendini daha iyi ifade edebilmek ve adını dünyaya duyurabilmek için büyük çaba sarf eden Gaziantep ortaya koyduğu çalışmalarla önemli bir mesafe kaydederek dikkatleri şehre çevirmeyi başarmıştır. Elde edilen bu başarı UNESCO tarafından da 2016 yılında tescillenerek Gaziantep gastronomi dalında Yaratıcı Şehirler Ağına dahil edilmiştir.