Türkiye'nin En Büyük İkinci 500 Sanayi Şirketi Açıklandı: Zararda Rekor Artış

2024 listesinde dikkat çeken çıkışlara sahne oldu. Geçtiğimiz yıl sıralamada gerilerde yer alan İstanbul Asfalt Fabrikaları, bu yıl 4 milyar 186 milyon liralık üretimden satışla zirveye yerleşti. Onu, 4 milyar 185 milyon TL ile Yılmaz Redüktör ve 4 milyar 169 milyon TL’lik satışla Boyteks Tekstil izledi. Bu üç şirketin geçen yıl sırasıyla 283., 412. ve 490. basamakta yer aldığı göz önünde bulundurulduğunda, hızlı yükselişleri dikkat çekti.

İkinci 500 listesine bu yıl 66 yeni şirket dahil olurken, 41 kuruluş ise önceki yıl İSO 500’de yer almasına rağmen 2024’te alt listeye geriledi. 393 firma ise üst üste ikinci kez bu segmentte yer alma başarısı gösterdi.

İHRACAT GÜÇLÜ, KÂRLILIK ZAYIF

Zayıflayan küresel talebe rağmen Türkiye genel ihracatı 2023’te yüzde 2,4 artarak 261,8 milyar dolara ulaştı. İSO İkinci 500 ise bu oranı aşarak ihracatını yüzde 6,2 artırdı ve 15,9 milyar dolara taşıdı. İhracattaki bu güçlü performans, özellikle tekstil ve hazır giyim sektörlerinin dinamizmiyle sağlandı. Böylece bu şirketlerin Türkiye sanayi ihracatındaki payı yüzde 6,3'e yükseldi.

Ancak aynı başarı karlılık tarafında sağlanamadı. İSO İkinci 500’ün faaliyet kârı yüzde 18,9 azalarak 118 milyar liraya düştü. Faaliyet kârlılığı da yüzde 12,6’dan 7,3’e gerileyerek 10 yıllık ortalamanın altına indi. Vergi öncesi kâr ise yüzde 63,8 gibi dramatik bir düşüşle 34 milyar liraya geriledi. Satış kârlılığı oranı da yüzde 2,1’e kadar düştü.

Enflasyon muhasebesi nedeniyle oluşan 20,6 milyar TL’lik zarar, kâr marjlarını ciddi şekilde aşağı çekerken, FAVÖK (EBITDA) yüzde 16 artışla 205 milyar TL’ye yükseldi ancak FAVÖK kârlılığı 2,6 puan düşerek yüzde 12,7’ye geriledi.

ZARAR EDEN ŞİRKET SAYISINDA REKOR ARTIŞ

2024 listesinde vergi öncesi kâr açıklayan firma sayısı 428’den 341’e geriledi. Zarar yazan şirket sayısı ise 72’den 159’a çıkarak rekor kırdı. FAVÖK bazında zarar eden şirket sayısı da 30’a yükselerek 2013’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. İkinci 500 şirketleri, kur ve enflasyon düzeltmesi hariç diğer gelirlerden 40 milyar TL net kâr elde etti.

FİNANSMAN GİDERLERİ KÂRI EZDİ

2024’te İSO İkinci 500’ün finansman yükü ciddi şekilde arttı. Finansman giderleri yüzde 45,4 artarak 95 milyar lirayı bulurken, faaliyet kârı yüzde 18,9 azaldı. Bu durum, finansman giderlerinin faaliyet kârına oranını yüzde 80,9 gibi yüksek bir seviyeye taşıdı. Bu tablo, özellikle KOBİ düzeyindeki sanayi işletmelerinin borçlanma maliyetlerinden ciddi şekilde etkilendiğini gösterdi.

BORÇ YAPISINDA DENGELENME

Enflasyon muhasebesinin bilanço üzerindeki etkisi 2023’e kıyasla daha sınırlı kaldı. Dönen varlıklar yüzde 35,5, duran varlıklar yüzde 38,7 arttı. Toplam borç artışı yüzde 32,2’de kalırken, özkaynaklardaki artış yüzde 41,3’e ulaştı. Böylece özkaynakların toplam içindeki payı yüzde 55,2’ye yükselirken, borçların payı yüzde 44,8’e geriledi.

Öte yandan kısa vadeli borçların oranında düşüş yaşandı. Kısa vadeli mali borçların toplam borç içindeki payı 2023’te yüzde 59,1 iken, bu oran 2024’te yüzde 57,4’e indi.

TEKNOLOJİ YATIRIMLARI ARTIYOR

Katma değer yaratımına göre sektör dağılımı incelendiğinde; düşük teknolojili sanayi yüzde 41 ile liderliğini korusa da payı 3,6 puan azaldı. Orta-yüksek teknolojili sanayi yüzde 28’e çıkarak ciddi artış gösterdi. Yüksek teknoloji sanayinin payı ise sadece yüzde 3,3’te kaldı. Buna rağmen, orta-yüksek ve yüksek teknoloji segmentlerinin toplamda ilk kez yüzde 30’u aşması olumlu bir gelişme olarak kaydedildi.

MAAŞLAR ENFLASYONU SOLLADI

2024 yılında İSO İkinci 500’ün istihdamı yüzde 2,2 artarak 291 bin kişiye ulaştı. Ödenen maaş ve ücretlerdeki artış ise yüzde 90,9 ile enflasyonun oldukça üzerinde gerçekleşti.

AR-GE harcamaları da yükselişteydi. Bu alandaki şirket sayısı 238’e çıkarken, toplam AR-GE harcaması yüzde 120 artarak 8,6 milyar liraya ulaştı. Bu harcamanın satışlara oranı binde 62 ile en yüksek seviyesine çıktı.

EN ÇOK ŞİRKET İSTANBUL'DAN, GIDA SEKTÖRÜ LİDER

Listede en fazla şirket, 135 firmayla İstanbul Sanayi Odası’na kayıtlı çıktı. Ege Bölgesi Sanayi Odası 38 firmayla ikinci, Kocaeli ve Gaziantep ise 36’şar şirketle üçüncülüğü paylaştı.

Sektörel olarak en fazla temsil edilen alan “gıda ürünleri sanayi” oldu. Bu grubu kimya, plastik, tekstil ve metal-makine sanayileri izledi. Dört sektör, toplam üretimden satışların yaklaşık yüzde 62’sini gerçekleştirdi.